Krzywica niedoborowa – objawy, leczenie, profilaktyka

lekarz badający kręgosłup dziecka
2+
Udostępnij

Pomimo powszechnej wiedzy o konieczności wzbogacania diety niemowląt i małych dzieci w suplementy z witaminą D w dalszym ciągu niedobory tej witaminy są powszechne. Skutki uboczne zbyt niskiej podaży witaminy są bardzo poważne. Jednym z nich jest krzywica niedoborowa. Jak rozpoznać czy dziecko ma krzywicę? Jak jej skutecznie zapobiegać i czy możliwe jest całkowite jej wyleczenie? Przeczytaj i poznaj niezbędne fakty.

Czym jest krzywica?

Jest to schorzenie występujące wyłącznie u niemowląt i małych dzieci. Najczęściej występuje między 3 miesiącem, a 2 rokiem życia dziecka. Jeśli matka w czasie ciąży miała niedobory witaminy D, krzywica może pojawić się już w 1 miesiącu życia. Bardzo często problem z krzywicą mają wcześniaki, które w wyniku krótszego życia płodowego mają mniejsze zasoby witaminy D i wapnia oraz szybko rosną. Krzywica ściśle związana jest z niedoborem witaminy D w ustroju wynikającym z braku jej podawania, niewłaściwego dobrania dawki oraz braku ekspozycji na działanie promieni słonecznych. Dodatkowymi czynnikami sprzyjającymi rozwojowi tej choroby są: szybki wzrost, częste zakażenia, biegunki, dieta uboga w dobrze przyswajalny wapń i fosfor oraz nadmierne spożycie tłuszczy.

CZYTAJ  Witamina D niezbędna podczas laktacji

Jak rozpoznać krzywicę?

Krzywica ma bardzo charakterystyczne objawy, które powinny zaniepokoić rodziców i skłonić do wizyty u lekarza celem potwierdzenia diagnozy. Najbardziej charakterystycznymi objawami są pocenie się i miękkość potylicy, która ugina się pod wpływem delikatnego dotknięcia palcem. Jeśli niemowlę dużo leży na plecach w skutek nacisku dochodzi do spłaszczenia, które nadaje czaszce kwadratowy kształt oraz zwiększa jej obwód. Dalsze objawy to:

  • powiększenie i opóźnione zrastanie się ciemiączka,
  • osłabienie napięcia mięśni z zahamowaniem tempa rozwoju statycznego,
  • opóźnione wyrzynanie się zębów i zaburzenie jego kolejności,
  • wyżłobione rowki naczyniowe na czaszce,
  • powiększona wątroba i śledziona,
  • zmniejszenie obwodu klatki piersiowej
  • różaniec krzywiczny – zgrubienia na połączeniu kostno-chrzestnym żeber,
  • bruzda Harrisona – zapadnięcie się klatki piersiowej w miejscu przyczepu przepony,
  • kurza klatka piersiowa – wystawanie mostka i cofnięcie się chrząstek żebrowych,
  • garb krzywiczy,
  • boczne krzywienie kręgosłupa,
  • bransolety krzywicze – poszerzenie nasad kości długich dotyczące głównie nadgarstków i kostek,
  • szpotawość lub koślawość kolan,
  • zniekształcenie kości miednicy,
  • żabi brzuch – wiotkość mięśni powłok brzusznych,
  • płaskostopie,
  • opóźnienie rozwoju motorycznego,
  • wygięcie kości oraz podatność na ich złamania.

lekarz bandażujący rękę dziecka

Wystąpienie jednego z wymienionych objawów nie świadczy jeszcze o krzywicy. Wraz z wiekiem i rozwojem dziecka będą pojawiały się kolejne, a u nieleczonego dziecka mogą wystąpić wszystkie naraz. W celu potwierdzenia diagnozy lekarz zleca badanie biochemiczne, w którym oznacza się aktywności fosfatazy alkalicznej, poziom wydalania fosforanów w moczu oraz stężenie aktywnej formy witaminy D3 w surowicy. Dodatkowo wykonuje się badanie radiologiczne nadgarstka. Pozwala ono na zaobserwowanie poszerzenia chrząstki przynasadowej, ewentualnej nieregularności zarysów oraz upośledzenie mineralizacji. Badanie RTG jest łatwo dostępne, wiarygodne i powszechnie stosowane ponieważ wiąże się z małą dawką promieniowania.

CZYTAJ  Dlaczego witamina D3 jest niezbędna dla Twojego dziecka?

Leczenie krzywicy

Odbywa się wyłącznie po potwierdzeniu diagnozy i konsultacji z lekarzem. To on ustala przebieg leczenia w danym przypadku oraz stosowane dawki witaminy D. Dawki zalecane przez lekarza można podzielić na przewlekłe i uderzeniowe. Te pierwsze stosowane są przy szybkim stwierdzeniu choroby i początkowych objawach. Przewlekłe dawki podaje się przez okres około 6-8 tygodni. Po zakończeniu ich podawania stosuje się dawki zapobiegawcze, również ustalone przez lekarza. W ciężkich przypadkach i/lub współobecnych zakażeniach stosuje się wspomniane wcześniej dawki uderzeniowe. Początkowo podaje się jedną dawkę, jednak jeśli objawy będą utrzymywały się przez kolejne 6 tygodni dawkę można podać jeszcze raz. Dawkę oraz ilość jej podań jej zawsze określa lekarz. W przypadku dzieci ze stwierdzonymi zaburzeniami wchłaniania tłuszczy witaminę D podaje się domięśniowo. Po zakończeniu leczenia konieczna jest 2 miesięczna przerwa w podawaniu witaminy D, a następnie ponowne jej podawanie w dawkach zapobiegawczych. Przerwa związana jest z zdolnością organizmu do magazynowania cholekalcyferolu i ma na celu zapobieganie wystąpienia jej nadmiernej ilości w ustroju. W celu potwierdzenia wyleczenia dziecka lekarz może zlecić dodatkowe badania laboratoryjne.

CZYTAJ  Czy cała rodzina może stosować jeden preparat z witaminą D?

Profilaktyka

Podstawą zapobiegania rozwojowi krzywicy jest dbanie o odpowiednią podaż witaminy D w diecie i w postaci suplementów. Jednak profilaktyka nie powinna ograniczać się tylko do podawania dzieciom preparatów z witaminą D3. Jest to niezwykle istotne, ale w tej kwestii należy działać całościowo. Kobiety w ciąży powinny dbać o odpowiednie spożycie witaminy już od pierwszych tygodni, tak aby zapewnić jak najbardziej optymalny rozwój płodu. W momencie rozszerzania diety maluszka należy zadbać o produkty będące cennym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia.

Artykuł powstał na podstawie „Krzywica niedoborowa – aktualne spojrzenie na epidemiologię” Pawła Płudowskiego i innych. Pełna treść dostępna jest na http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2016/10/pnm_2016_760-766.pdf.

Powiązane posty